Bekijk profielpagina

Houthelden - editie augustus

Houthelden
Houthelden
Ken je houtliefhebbers die de maandelijkse ‘Houthelden’ ook willen ontvangen? Laat het ze weten, of stuur deze reportage door. Inschrijven kan op reportage.houthelden.com.

Liever krom gegroeid dan krom gezaagd: Timo en Nick zoeken stevige spanten
Op het terrein van houthandel Inlands Hout in Burgum: Michiel, Nick en Timo (vlnr).
Op het terrein van houthandel Inlands Hout in Burgum: Michiel, Nick en Timo (vlnr).
Nick van Straalen (1995) en Timo Kruk (1998) zijn opgeleid tot meubelmakers bij het Hout- en Meubileringscollege in Amsterdam, met jachtbouw als specialisatie.
Voor hun meesterstuk - een Zaanse gondel - in het laatste jaar van de opleiding gebruikten ze eerst tijdelijke spanten van een goedkope houtsoort. Wanneer de klus bijna geklaard is, moeten daar stevige spanten voor in de plaats komen. Als het even kan van krom gegroeid eikenhout, dat een jaar of twee heeft liggen rijpen. Maar waar vind je die ‘krommers’? Een ervaren botenbouwer tipt Inlands Hout in Burgum, Friesland.
Gemerkte stammen bij Inlands Hout liggen klaar om op maat te worden gezaagd.
Gemerkte stammen bij Inlands Hout liggen klaar om op maat te worden gezaagd.
Na twee uurtjes rijden stapt Nick uit en duwt de beide toegangshekken open. Michiel van Leersum, samen met zijn vader Jaap eigenaar van de houthandel, helpt een handje. Jaap is er vanochtend niet. ,,Laden met de heftruck gaat niet lukken”, zegt Michiel. Hij had ze met een aanhanger verwacht.
Bij Inlands Hout zijn, zoals de naam al aangeeft, uitsluitend in Nederland gegroeide houtsoorten verkrijgbaar. En dat zijn er ongeveer veertig. ,,Mijn vader is dit bedrijf dertig jaar geleden begonnen’‘, vertelt Michiel. ,,Hij had toen zelf krommers nodig voor de restauratie van een Wieringer Aak. Als je zelf op die manier aan een boot hebt gewerkt, weet je welke bomen geschikt zijn voor krommers en hoe je die moet zagen.”
Het zijn vaak de bomen aan de rand van het bos die krom groeien.
Tot voor kort verkochten ze bij Inlands Hout uitsluitend complete bomen, die op het terrein hadden liggen rijpen, maar inmiddels staat er een enorme zaagmachine.
Michiel, Nick en Timo kijken of hier geschikte krommers te vinden zijn.
Michiel, Nick en Timo kijken of hier geschikte krommers te vinden zijn.
Het drietal loopt naar een stapel boomstammen die geschikt zijn om spanten uit te zagen. Ze zijn krom gegroeid of hebben een stevige vertakking die bruikbaar is. ,,Het zijn vaak de bomen aan de rand van het bos die krom groeien”, zegt Timo. ,,Ze willen naar het licht toe. Een boom die tussen andere staat, groeit meestal recht omhoog.”
Stenen
Michiel: ,,Het komt soms ook doordat er veel stenen in de grond zitten. De worteltakken moeten daartussen een weg zoeken en dat zie je terug in de vertakking.” Hij zet zijn voet op een stam die flink bochtig is. Op de bast staan roze strepen. ,,Deze moet ik van de week even doen.” Zagen, bedoelt hij. ,,Voor een Friese botenbouwer.“ De roze strepen zijn er door de koper opgezet, ze geven de lengtes aan.
Zagen begint met het verwijderen van metalen voorwerpen. Ik kom de gekste dingen tegen.
Even verderop is de zagerij, we lopen naar binnen. Michiel: ,,Valt jullie iets op?” Timo en Nick kijken hem aan. ,,Deze bok is met duvels in elkaar gezet. Niet met schroeven.” Hij houdt een metaaldetector omhoog. ,,Daarom.” Alle bomen worden voor het zagen nauwkeurig bekeken en bemeten. ,,Zagen begint met het verwijderen van metalen voorwerpen”, zegt hij. ,,Anders wordt de zaag bot. Je komt van alles tegen. Spijkers vooral, want mensen slaan bordjes tegen bomen, of hangen vogelhuisjes op.”
Koekblik met stukken ijzer die Michiel van Leersum met een metaaldetector uit de boomstammen haalt.
Koekblik met stukken ijzer die Michiel van Leersum met een metaaldetector uit de boomstammen haalt.
In bomen uit de bossen bij Arnhem treft hij regelmatig granaatscherven uit de oorlog aan. Michiel pakt een koekblik van de plank dat vol zit met stukjes metaal. Spijkers, scherven en zelfs een complete nijptang. ,,Je ziet het vaak al aan de blauwe vlekken in het hout.” Hij houdt een stukje omhoog waarbij dat het geval is. ,,Soms zie je alleen nog zo’n vlek en is het metaal al helemaal vergaan.”
Borstels
Aan de zaagmachine, waarmee zelfs flink lange bomen in de lengte zijn door te zagen, zitten harde borstels. Die vegen zodanig over het hout, dat ongedierte uit de bast en het zachte spinthout op de grond belanden, en niet op de pas gezaagde plank.
Nick laat zijn vinger meegaan met de houtnerf van zo'n plank. ,,Kijk, die loopt mooi rond”, zegt hij, en klopt op de plek waar een aantakking zichtbaar is. ,,Hier is het hout extra sterk, dat komt door een opeenstapeling van houtcellen. Je ziet het ook. De structuur is extra dicht.” Van deze plank valt met andere woorden een prima ‘krommer’ te zagen.
Na twee jaar buiten heb je nog ongeveer dertien procent vocht in het hout.
,,Het is eikenhout en eiken moet altijd even liggen”, zegt Michiel. ,,Anders ontstaan er scheuren of trekt het krom. Je moet weten hoeveel tijd er overheen gaat voordat een houtsoort voldoende gedroogd is. Na twee jaar buiten heb je nog ongeveer dertien procent vocht in het hout. Meubelhout moet trouwens droger zijn. Iets van zeven procent.“ In een van de klimaatkamers op het terrein neemt dat proces minder tijd. ,,Daarin kun je de vochtigheidsgraad snel omlaag brengen.”
Kniestukken
Hij heeft intussen een aantal lange en korte stukken voor Timo en Nick klaargelegd. Van de korte maken ze straks de kniestukken. Die komen ter versteviging tegen de onderste gang(en) van de gondel en op de bodem, maar lopen niet door. De lange zijn voor de spanten en lopen wel door over de bodem, van gang naar gang.
Nick: ,,Dit smeren we tussen de bodemplanken en de spanten.” Hij houdt z’n telefoon omhoog met een foto van het middel. ,,Het is een teervervanger.” Teer mag niet meer, dat is schadelijk voor het milieu. ,,Met dit spul voorkom je dat een rotte plank ook de spanten aansteekt.”
Gezaagde stukken die voor Nick en Timo bruikbaar zijn.
Gezaagde stukken die voor Nick en Timo bruikbaar zijn.
Tijdens het laden van twee dikke eiken planken, adviseert Michiel: ,,Zoek straks niet steeds de beste stukken uit als je begint met zagen, want dan krijg je de mindere stukken allemaal aan een kant. Beter is vooraf te bepalen welke je waar wilt hebben. Maak een evenwichtige verdeling.”
Ligplaats
De Zaanse gondel is inmiddels al een poosje af en heet ‘Gebroeders Hos’, naar de broers Willem en Kees die de jongens hielpen tijdens de bouw en met de zeilen. Nick en Timo bouwden de replica in opdracht van het Monet Atelier in Zaandam. Aanleiding was een schilderij van Claude Monet waarop er een staat afgebeeld. Het Monet Atelier is voorlopig ook de thuishaven.
Voor zover bekend bestaat er nog één authentiek exemplaar, dat ligt in het Nederlands Openlucht Museum in Arnhem. De replica van Timo en Nick is een slagje groter en heeft een mast en een roer.
De replica komt aan bij het Monet Atelier. Nick zit aan het roer. Achter hem bedient Willem Hos de aanhangmotor van het begeleidende bootje. Claude Monet is zelf ook een stukje meegevaren.
De replica komt aan bij het Monet Atelier. Nick zit aan het roer. Achter hem bedient Willem Hos de aanhangmotor van het begeleidende bootje. Claude Monet is zelf ook een stukje meegevaren.
Het schilderij van Monet waarop een Zaanse gondel is afgebeeld.
Het schilderij van Monet waarop een Zaanse gondel is afgebeeld.
Vond je deze editie leuk? Ja Nee
Houthelden
Houthelden @houthelden

Wie doet wat met hout en hoe? Dat is het uitgangspunt van Houthelden. Wil je de maandelijkse reportage ontvangen? Schrijf je dan hier in (mailadres is voldoende). Ik zou het erg leuk vinden als je 'm doorstuurt naar andere houtliefhebbers.

Klik hier om je uit te schrijven.
Als deze nieuwsbrief doorgestuurd is en je wilt je aanmelden, klik dan hier.
Created with Revue by Twitter.